{"id":7605,"date":"2026-03-10T16:34:42","date_gmt":"2026-03-10T16:34:42","guid":{"rendered":"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/?p=7605"},"modified":"2026-03-10T16:43:34","modified_gmt":"2026-03-10T16:43:34","slug":"13-years-of-alma-exploring-the-secrets-of-the-universe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/es\/13-years-of-alma-exploring-the-secrets-of-the-universe\/","title":{"rendered":"13 a\u00f1os de ALMA: explorando los secretos del universo"},"content":{"rendered":"<p>[et_pb_section fb_built=&#8221;1&#8243; _builder_version=&#8221;4.19.1&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; background_color=&#8221;#153772&#8243; min_height=&#8221;524.4px&#8221; custom_margin=&#8221;||0px|||&#8221; custom_padding=&#8221;30px||0px|||&#8221; collapsed=&#8221;off&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_row _builder_version=&#8221;4.19.1&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; min_height=&#8221;478.9px&#8221; custom_margin=&#8221;1px|auto|-5px|auto||&#8221; custom_padding=&#8221;4px||20px|||&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_column type=&#8221;4_4&#8243; _builder_version=&#8221;4.19.1&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; global_colors_info=&#8221;{}&#8221;][et_pb_text _builder_version=&#8221;4.19.1&#8243; _module_preset=&#8221;default&#8221; text_text_color=&#8221;#FFFFFF&#8221; text_orientation=&#8221;justified&#8221; hover_enabled=&#8221;0&#8243; global_colors_info=&#8221;{}&#8221; sticky_enabled=&#8221;0&#8243;]<\/p>\n<p>En lo alto del desierto de Atacama, donde el aire es escaso y los cielos son incre\u00edblemente claros, algo extraordinario ha estado sucediendo durante 13 a\u00f1os. ALMA ha estado escuchando, con paciencia y precisi\u00f3n, las historias m\u00e1s antiguas del universo: el nacimiento de las estrellas, la formaci\u00f3n de los planetas, la evoluci\u00f3n de las galaxias a miles de millones de a\u00f1os luz de distancia.<\/p>\n<p>El 13 de marzo de 2013 comenz\u00f3 una nueva era en la exploraci\u00f3n astron\u00f3mica en el altiplano de Chajnantor, a m\u00e1s de 5000 metros sobre el nivel del mar. Lo que comenz\u00f3 con un acuerdo verbal en 1999 se convirti\u00f3 en uno de los ojos m\u00e1s poderosos de la humanidad sobre el cosmos, y existe gracias a las personas que acuden cada d\u00eda para hacerlo funcionar.<\/p>\n<h5>2025: un a\u00f1o que super\u00f3 todos los l\u00edmites<\/h5>\n<p>El a\u00f1o pasado no solo fue bueno, sino que bati\u00f3 r\u00e9cords en todos los sentidos.<\/p>\n<p>Por segundo a\u00f1o consecutivo, el Array de 12 metros proporcion\u00f3 4496 horas hist\u00f3ricas de datos cient\u00edficos de alta calidad. El Array de 7 metros y el Array de Potencia Total igualaron esa energ\u00eda, estableciendo sus propios r\u00e9cords con 4201 y 3240 horas, respectivamente. Y todo ello ocurri\u00f3 mientras se enfrentaba a uno de los inviernos m\u00e1s duros en casi una d\u00e9cada. Los equipos que trabajaron las 24 horas del d\u00eda, los 7 d\u00edas de la semana, no solo lo soportaron, sino que prosperaron.<\/p>\n<p>La ciencia habla por s\u00ed misma: este a\u00f1o, ALMA produjo la imagen m\u00e1s grande de su historia, un impresionante mosaico de la regi\u00f3n central de la V\u00eda L\u00e1ctea, que revela la intrincada red de gas fr\u00edo que rodea a un agujero negro supermasivo. Una vista que nadie hab\u00eda visto antes.<\/p>\n<h5>Estos hitos llevan tu nombre.<\/h5>\n<p>Cada hora de observaci\u00f3n, cada soluci\u00f3n t\u00e9cnica, cada turno de noche... todo ello se suma a los descubrimientos que inspirar\u00e1n a generaciones de astr\u00f3nomos que a\u00fan no han nacido. Ese es el legado que estamos construyendo aqu\u00ed, juntos.<\/p>\n<h5>\u00danete a la celebraci\u00f3n.<\/h5>\n<p>Ven a conmemorar este hito con las personas que lo han hecho posible:<br \/><strong>OSF: viernes, 13 de marzo, 7:00 p. m.<\/strong><br \/><strong>SCO: viernes, 13 de marzo, 11:00 a. m.<\/strong><\/p>\n<p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n<div class=\"likebtn_container\" style=\"text-align:center;\"><!-- LikeBtn.com BEGIN --><span class=\"likebtn-wrapper\"  data-identifier=\"post_7605\"  data-site_id=\"6536b5cb943ec9a56a0c0631\"  data-theme=\"custom\"  data-btn_size=\"60\"  data-icon_size=\"30\"  data-icon_l_c=\"#ffffff\"  data-icon_l_c_v=\"#25bfa4\"  data-icon_d_c_v=\"#25bfa4\"  data-label_c=\"#ffffff\"  data-label_c_v=\"#ffffff\"  data-counter_l_c=\"#25bfa4\"  data-counter_d_c=\"#ffffff\"  data-bg_c=\"#153772\"  data-bg_c_v=\"#153772\"  data-brdr_c=\"#153772\"  data-f_size=\"16\"  data-counter_fs=\"b\"  data-like_enabled=\"false\"  data-dislike_enabled=\"false\"  data-icon_dislike_show=\"false\"  data-tooltip_enabled=\"false\"  data-white_label=\"true\"  data-style=\"\"  data-unlike_allowed=\"\"  data-show_copyright=\"\"  data-item_url=\"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/es\/13-years-of-alma-exploring-the-secrets-of-the-universe\/\"  data-item_title=\"13 Years of ALMA: Exploring the Secrets of the Universe\"  data-item_image=\"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/18-Atacama2024_0424_222227-9882_AGP-Edit.webp\"  data-item_date=\"2026-03-10T16:34:42+00:00\"  data-engine=\"WordPress\"  data-plugin_v=\"2.6.54\"  data-prx=\"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/wp-admin\/admin-ajax.php?action=likebtn_prx\"  data-event_handler=\"likebtn_eh\" ><\/span><!-- LikeBtn.com END --><\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>High in the Atacama Desert, where the air is thin and the skies are impossibly clear, something remarkable has been happening for 13 years. ALMA has been listening \u2013 patiently, precisely \u2013 to the universe\u2019s oldest stories: the birth of stars, the formation of planets, the evolution of galaxies billions of light-years away. On March [&hellip;]<\/p>\n<div class=\"likebtn_container\" style=\"text-align:center;\"><!-- LikeBtn.com BEGIN --><span class=\"likebtn-wrapper\"  data-identifier=\"post_7605\"  data-site_id=\"6536b5cb943ec9a56a0c0631\"  data-theme=\"custom\"  data-btn_size=\"60\"  data-icon_size=\"30\"  data-icon_l_c=\"#ffffff\"  data-icon_l_c_v=\"#25bfa4\"  data-icon_d_c_v=\"#25bfa4\"  data-label_c=\"#ffffff\"  data-label_c_v=\"#ffffff\"  data-counter_l_c=\"#25bfa4\"  data-counter_d_c=\"#ffffff\"  data-bg_c=\"#153772\"  data-bg_c_v=\"#153772\"  data-brdr_c=\"#153772\"  data-f_size=\"16\"  data-counter_fs=\"b\"  data-like_enabled=\"false\"  data-dislike_enabled=\"false\"  data-icon_dislike_show=\"false\"  data-tooltip_enabled=\"false\"  data-white_label=\"true\"  data-style=\"\"  data-unlike_allowed=\"\"  data-show_copyright=\"\"  data-item_url=\"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/es\/13-years-of-alma-exploring-the-secrets-of-the-universe\/\"  data-item_title=\"13 Years of ALMA: Exploring the Secrets of the Universe\"  data-item_image=\"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/18-Atacama2024_0424_222227-9882_AGP-Edit.webp\"  data-item_date=\"2026-03-10T16:34:42+00:00\"  data-engine=\"WordPress\"  data-plugin_v=\"2.6.54\"  data-prx=\"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/wp-admin\/admin-ajax.php?action=likebtn_prx\"  data-event_handler=\"likebtn_eh\" ><\/span><!-- LikeBtn.com END --><\/div>","protected":false},"author":5,"featured_media":6985,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[3],"tags":[17],"class_list":["post-7605","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news","tag-alma","et-has-post-format-content","et_post_format-et-post-format-standard"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7605","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/es\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/es\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/es\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7605"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7605\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7611,"href":"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/es\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7605\/revisions\/7611"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6985"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/es\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7605"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/es\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7605"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/alma.loadingediciones.cl\/dev\/es\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7605"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}